Wie moet nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen?

Geneesmiddelenfabrikanten moeten het ernstig ontgelden deze weken. In wat duidelijk komkommertijd is voor de pers, struikelen wetenschappers, columnisten, wetenschapsjournalisten en politici over elkaar in hun veroordelingen van de farmaceutische industrie. GroenLinks wil zelfs een hoorzitting.

Die pillen zijn veel te duur, bedrijven verkopen gebakken lucht en door ze stevig aan te pakken kunnen we de enorme groei van de kosten in de gezondheidszorg beperken. Het is me overigens een raadsel hoe dat kan als geneesmiddelen al jarenlang slechts minder dan tien procent van de totale zorgkosten uitmaken.

Europees consortium

Hans Büller, bestuursvoorzitter van het Erasmus Medisch Centrum, pleitte er in het NOS-journaal  voor om zo'n tien miljard euro aan belastinggeld te investeren in een Europees consortium om zelf weesgeneesmiddelen te ontwikkelen, ongetwijfeld ook op zijn eigen universiteit waar ze net als bij andere wetenschappelijke instellingen wel wat geld kunnen gebruiken.

Ook hoogleraar Huub Schellekens, lid van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, pleit er in de Volkskrant voor dat universiteiten weer nieuwe pillen gaan ontdekken. Zo af en toe komt dat idee naar boven als men weer aan het schelden is op de pillenindustrie.

Onuitvoerbaar

Laten we het zelf maar doen, dan is het goedkoper en zijn de resultaten betrouwbaarder, is de tamelijk naïeve gedachte. Zo wilden sommige hoogleraren en politici een aantal jaren geleden de farmaceutische industrie dwingen geld te geven aan onafhankelijke onderzoekers op universiteiten die dan zelf wel de trials zouden uitvoeren. Volstrekt onuitvoerbaar in een situatie waarbij vrijwel alle fase III klinische studies in meerdere landen tegelijkertijd plaatsvinden en onze acht Nederlandse universitaire medische centra al grote moeite hebben om op landelijk niveau iets gezamenlijks op te zetten.

Kosten

Natuurlijk is er niets op tegen dat academia geneesmiddelen ontdekt maar het gebeurt simpelweg niet. Misschien dat er af en toe een veelbelovend molecuul kan worden gesynthetiseerd, maar het optimaliseren van zo'n molecuul, het farmaceutisch uitontwikkelen, het toxicologisch onderzoek, en vooral het uitgebreide klinische onderzoek volgens de strenge regels van de geneesmiddelenautoriteiten, zijn simpelweg te complex voor universiteiten. Ze hebben de know-how niet, ze zijn niet goed geoutilleerd, maar vooral hebben ze geen honderden miljoenen om dit allemaal mogelijk te maken. En echt, in de grote fase III studies liggen de out-of-pocket kosten per patiënt al gauw tussen de 50.000 en 100.000 euro.

Ontwikkelingssnelheid

We moeten dit ook helemaal niet willen. Als we als samenleving nieuwe pillen willen voor patiënten dan is juist een bedrijfsmatige, commerciële benadering de enige manier om de kosten op te brengen. En gezonde competitie tussen bedrijven hoort daar ook bij, daardoor gaat de snelheid van ontwikkeling omhoog. Het enorme succes van bijvoorbeeld anti-HIV geneesmiddelen is daar een mooi voorbeeld van. Dit was echt niet mogelijk geweest in een academische setting met publiek geld.

Stevens et al. beschreven in de New England Journal of Medicine (2011; 364: 535-41) dat in de periode 1990 tot 2007 er in totaal 1541 FDA goedkeuringen werden gegeven voor nieuwe geneesmiddelen en nieuwe indicaties. Slechts 9.3 procent daarvan waren ontdekt door de publieke sector. Wel was bij negentien procent van de voorkeursbehandelingen wegens mogelijk medische doorbraken de publieke sector oorspronkelijk betrokken. Maar academia speelt dus niet echt een wezenlijke rol. 

Samenwerken

De universiteiten moeten niet op de plaats van de industrie gaan zitten maar met ze samenwerken. Dat levert veel meer output op, zowel voor de academici in de zin van bijvoorbeeld publicaties als voor de industrie die daarmee de noodzakelijke data verkrijgt voor registratie. En de kosten? Liggen die lager als de universiteiten pillen gaan ontdekken en ontwikkelen? Zolang de regels van de Amerikaanse, Europese en Japanse gezondheidsautoriteiten zijn zoals ze zijn, geloof ik er niets van.

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tweets van Henk Jan Out

Henk Jan Out in BMJ

Henk Jan Outs blog Nu ingrijpen Raad van Bestuur, wordt geciteerd in het toonaangevende British Medical Journal.

Lees verder

Tweets over Henk Jan Out