Wat mag een geneesmiddel kosten?

Nieuwe medicijnen zijn duur. Soms heel erg duur, met name als het aantal te behandelen patiënten klein is zoals bij zogenaamde weesgeneesmiddelen voor ziekten die bij minder dan vijf op de 10.000 mensen voorkomen.

Door die kleine 'afzetmarkt' hebben de overheden allerlei stimuleringsmaatregelen voor farmaceutische bedrijven bedacht om toch deze vaak levensreddende geneesmiddelen te ontwikkelen. Want de universiteiten zullen en kunnen het niet doen.

Overheidsmaatregelen

Zo is er bijvoorbeeld een gegarandeerde marktexclusiviteit van meestal zo’n tien jaar. Deze overheidsmaatregelen hebben ertoe geleid dat er nogal wat bedrijven zijn gaan investeren in weesgeneesmiddelen, want het is economisch interessant, vooral als je zelf de prijs kunt vaststellen. Prijzen tussen de vier en zeven ton euro per patiënt per jaar zijn geen uitzondering waardoor zelfs bij zeldzame ziektes forse omzetten kunnen worden gemaakt.

Zo heeft Genzyme, onlangs overgenomen door Sanofi en gespecialiseerd in weesgeneesmiddelen, vorig jaar voor 402 miljoen euro aan Myozyme, het middel voor patiënten met de ziekte van Pompe, omgezet. Die maken geen verlies, dat is duidelijk. En het is goed dat zij het onderzoek hebben gedaan dat ertoe heeft geleid dat de kwaliteit van leven van patiënten met de ziekte van Pompe en Fabry enorm is verbeterd, laat daar geen twijfel over bestaan. Dat ze daar winst op maken is ook prima en noodzakelijk voor de continuïteit van zo'n bedrijf.

Winstkas spekken

Maar hoe hoog mag die winst zijn?
De marges op patentgeneesmiddelen zijn fors en bij weesgeneesmiddelen heel erg fors zodat de investeringen terugverdiend kunnen worden. Dat lijkt in het geval van Myozyme goed gelukt zodat die erg hoge prijzen nu alleen nog maar de winstkas lijken te spekken.

Specificeren

Als ik mijn huis laat verbouwen dan krijg ik uiteindelijk een rekening van de aannemer waarop netjes de diverse kosten van de timmerman, loodgieter, elektricien, stukadoor enz. zijn gespecificeerd. Het te betalen bedrag is wellicht hoog, maar je begrijpt hoe het is samengesteld. Zo niet bij geneesmiddelen. Daar moeten we het doen met algemene overwegingen over de hoge ontwikkelingskosten, de korte terugverdienperiode en als gevolg daarvan de onontkoombaar hoge prijs. Daar komt vervolgens nog een marge voor de groothandel en de apotheker bij. En natuurlijk, het klopt. Na een investering van een miljard euro ontkom je niet aan stevige tarieven.
Maar hoe hoog mag die prijs zijn, en wie bepaalt dat?

Boetes

GroenLinks wil bedrijven zelfs boetes opleggen als bedrijven te veel vragen voor hun geneesmiddelen.   Maar wat is te veel?
Hier onderscheidt een farmaceutische bedrijf zich nadrukkelijk van bijvoorbeeld een concern als Apple. Hun producten worden over het algemeen ook als duur ervaren maar de consument betaalt die uit eigen zak. Bij geneesmiddelen worden de kosten vaak gedragen door het collectief, de premie- of belastingbetaler. Bovendien gaat het vaak om zaken van leven en dood. Dat maakt het vaststellen van de prijs minder vrijblijvend. Er zal dus een balans gevonden moeten worden tussen de gerechtvaardigde winstdoelstellingen van bedrijven en de bedragen die wij als samenleving daarvoor willen opbrengen.

Dialoog

Het is goed dat het College voor Zorgverzekeringen de maatschappelijke discussie heeft aangezwengeld. Als de samenleving opdraait voor de vergoeding van geneesmiddelen heeft zij ook het recht vragen te stellen over de hoogte van deze vergoeding. Farmaceutische bedrijven moeten relatief hoge prijzen rekenen voor hun nieuwe middelen, dat begrijpt iedereen, maar ze moeten meer doen om de absolute hoogte daarvan te verduidelijken als ze de rekening bij de samenleving wil leggen. Dreigen met boetes zoals Groen Links doet, heeft niet zoveel zin.
Laten we eerst de dialoog aangaan.

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tweets van Henk Jan Out

Henk Jan Out in BMJ

Henk Jan Outs blog Nu ingrijpen Raad van Bestuur, wordt geciteerd in het toonaangevende British Medical Journal.

Lees verder

Tweets over Henk Jan Out