De artsenbezoeker

Als een geneesmiddel is toegelaten tot de markt zal de fabrikant er alles aan doen om haar klanten, vooral artsen, te wijzen op het bestaan van deze nieuwe pil. Daaronder valt ook de persoonlijke benadering van de artsenbezoeker die op de praktijk langskomt, soms wat prullaria meeneemt om belangstelling te stimuleren en vervolgens door middel van zogenaamde detail-aids artsen probeert te interesseren voor het nieuwe geneesmiddel.

Velen is dit een doorn in het oog.

Immers, farmaceuten geven eenzijdige informatie, hun geneesmiddelen zijn te duur, en hun promotionele claims passen niet altijd in officiële richtlijnen van beroepsorganisaties of systematische overzichten van de Cochrane Collaboration. Zo raadt het Nederlands Huisartsengenootschap haar leden af artsenbezoekers te ontvangen wegens het risico op 'beïnvloeding'. Het beroep wordt zo langzamerhand wat meewarig bekeken.

Terecht?

Zeker, het betreft hier verkopers die bonussen krijgen op basis van het aantal prescripties in hun rayon. Vrijwel altijd gaan hier uitgekiende marketingstrategieën aan vooraf. En natuurlijk, de gegeven informatie is promotioneel.
En nog een misverstand: artsenbezoekers zijn er niet om reprints van Cochrane reviews uit te delen. Zij zijn er om feitelijke informatie te geven over uitsluitend hun eigen geneesmiddelen, conform de officiële door registratieautoriteiten goedgekeurde bijsluitertekst. En die informatie dient gebalanceerd te zijn, dus ook de bijwerkingen moeten worden genoemd.

Omdat het meestal nieuwe geneesmiddelen betreft, zijn aanbevelingen over het gebruik vaak nog niet doorgedrongen tot richtlijnen die meestal maar eens per vijf jaar worden herzien. Alleszins relevant dus en zeker informatief.

Oordeel

Uiteindelijk is het de voorschrijver, die in overleg met de patiënt, en met eigen ervaring en kennis van richtlijnen, vergoedingslimieten, wettelijke beperkingen en, waarom niet, al dan niet promotionele informatie van fabrikanten een oordeel velt. Er is geen overtuigend bewijs dat gezondheidszorg minder kosteneffectief of kwalitatief slechter wordt doordat bedrijven via artsenbezoekers of anderszins de bijsluiterteksten van hun kostbare geneesmiddelen actief aan de man brengen. En blijkbaar houden we ons redelijk aan de regeltjes in Nederland want de Stichting Code Geneesmiddelenreclame krijgt bar weinig klachten.

Desalniettemin publiceerde de stichting Gezonde Scepsis, een initiatief van Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) onlangs een wat merkwaardig rapport met persbericht over artsenbezoekers. Het haalde de kranten met koppen als 'Arts negeert advies' (om geen artsenbezoekers te ontvangen, en 'Artsen gevoelig voor verkooptrucs farmaceuten'. De studie omhelsde een questionnaire ingevuld door 88 huisartsen, geselecteerd omdat ze artsenbezoekers ontvangen, die berichtten over 117 specifieke bezoeken.

Slim of zinvol?

In tegenstelling tot de krantenkoppen was echter de belangrijkste conclusie dat 'tijdens het artsenbezoek nog steeds voornamelijk op verkoop gerichte informatie wordt gegeven'. Dat was niet de mening van de respondenten want slechts een zesde vond de artsenbezoeker 'gericht op verkopen'. De meeste huisartsen kwalificeerden de attitude van de artsenbezoeker als positief, niet verbazingwekkend want anders zouden ze deze vertegenwoordigers űberhaupt niet ontvangen. Naïeve huisartsen die misleid worden door slimme verkopers of zinvolle interactie? En wie bepaalt dat?

Farma 2.0

Toch kun je je zo langzamerhand wel afvragen of de industrie anno 2012 niet wat meer 'farma2.0' moet zijn om haar klanten met haar producten kennis te laten maken. De representatieve pillenverkoper met een glossy detail aid past niet meer in deze tijden van bezuinigingen, evidence-based medicine en richtlijnen. Dat vereist natuurlijk wel een samenleving en overheid die voor nieuwe geneesmiddelen een belangrijke rol in de gezondheidszorg weggelegd zien. Die openstaan voor nieuwe vormen van informatievoorziening door de fabrikant. Want nu wordt deze bedrijfstak wel erg het zwijgen opgelegd, terwijl juist zij het meest over haar eigen geneesmiddelen weet.

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier? Dan dient u eerst in te loggen.

Henk Jan Out in BMJ

Henk Jan Outs blog Nu ingrijpen Raad van Bestuur, wordt geciteerd in het toonaangevende British Medical Journal.

Lees verder