Nu ingrijpen, Raad van Bestuur!

In korte tijd zijn er nu drie gevallen van onderzoeksfraude geconstateerd op Nederlandse universiteiten. Niet alleen sociaal-psychologisch onderzoek maar ook klinisch onderzoek dreigt besmet te raken door berichten uit Nijmegen en Rotterdam over het fingeren van data en het overtreden van wettelijke regels.

Dit alles geeft een slecht imago aan de wetenschap en haar beoefenaars, die ogenschijnlijk maar wat aanrommelen en die persoonlijke carrières lijken te prevaleren boven integriteit. Het is ook beschamend voor de Raad van Bestuur van een ziekenhuis. Die is namelijk wettelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van het klinisch onderzoek conform de officiële regels.

Regels

Het is dan ook opvallend dat de meeste academische ziekenhuizen naleving van de regels door haar wetenschappelijke staf nog steeds niet volledig afdwingen. Dit geldt nog het meest voor haar toponderzoekers, die zo'n instituut natuurlijk graag bij zich houdt. Het is riskant deze researchers al te veel lastig te vallen met wat door vrijwel alle academici ervaren wordt als overdreven onnodige administratieve regels. Immers, misschien vertrekken ze dan wel naar een universiteit waar ze meer vrijheid hebben.

Verantwoordelijkheid

Het is in de farma-wereld allang bekend dat onderzoekers met de hoogste reputatie juist de meeste aandacht behoeven als het gaat om het conform de wet uitvoeren van onderzoek. Deze zogenaamde key opinion leaders roepen vaak hoog van de toren, maar vergeten regelmatig hun verantwoordelijkheid te nemen om hun beloftes waar te maken naar de sponsor, zowel qua afgesproken patiëntenaantallen in clinical trials als het serieus nemen van de Good Clinical Practice (GCP) regels. Trainingen in GCP door farmaceuten worden als overbodig en belastend ervaren.

Basiscursus

Ook voor het onderzoekergeïnitieerde onderzoek zouden de Raden van Bestuur van al dan niet academische ziekenhuizen training in GCP moeten verplichten voor al haar onderzoekers, of ze nou high profile hoogleraar zijn of junior onderzoeker. Gelukkig gebeurt hier al veel met de Basiscursus Regelgeving en Organisatie voor Klinisch Onderzoekers (BROK) die aan alle Universitaire Medische Centra wordt gegeven.

Moed

Maar de Raad van Bestuur zal ook de moed moeten hebben om individuele hoogleraren met hun afdelingen tot de orde te roepen door niet te accepteren dat zij ook nog eigen regels hanteren. Dus geen datamanagement met Excel spreadsheets per afdeling maar gevalideerde databases waar precies bijgehouden wordt wie wat heeft ingevoerd of veranderd en wanneer (audit trail). Voer een uniforme template in van protocollen die op alle afdelingen wordt gebruikt, van dermatologie tot oogheelkunde. Maak consistente afspraken over monitoring inclusief verificatie van de onderzoeksdata met brongegevens. Regel centrale archiveringen van documenten, enz. En dat natuurlijk regelmatig inspecteren.

Positief effect

De trieste gebeurtenissen hebben hopelijk een positief effect omdat het academische instellingen forceert een duidelijker beleid uit te voeren. Gelukkig gaat de commissie van de KNAW die speciaal ingesteld is om wetenschappelijke fraude aan te pakken, versneld aan de slag. 

Krachtig ingrijpen

Universiteiten moeten de schijn vermijden meer bezig te zijn met reputatiemanagement dan met het stimuleren van wetenschappelijke kwaliteit. Juist nu is hun reputatie het meest gediend met krachtige ingrepen door een kwaliteitssysteem dwingend op te leggen aan alle maar vooral haar meest briljante onderzoekers.

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Henk Jan Out in BMJ

Henk Jan Outs blog Nu ingrijpen Raad van Bestuur, wordt geciteerd in het toonaangevende British Medical Journal.

Lees verder