De ethiek van gesponsord congresbezoek

22 augustus 2011
Voor wetenschappers is het bezoeken van congressen een must. Je hoort daar de laatste nieuwtjes en ze zijn ideaal om met (inter)nationale collega’s van gedachten te wisselen. Bovendien wil je middels een orale presentatie of een poster iedereen op de hoogte brengen van je wetenschappelijk werk.

Voor veel bedrijven is een congres een hoge concentratie van potentiële klanten die je in een keer relatief efficiënt kunt bereiken. Dat geldt ook voor medische congressen waar veel artsen (lees: voorschrijvers) aanwezig zijn. 

Relatie

Het organiseren van congressen is duur. Zonder farmaceutische bedrijven kunnen ze simpelweg niet georganiseerd worden. Zij betalen aan exhibitiestands, aan gesponsorde symposia en aan tegemoetkoming van reis- en verblijfkosten van congresgangers. Bedrijven doen dat omdat ze op deze wijze een relatie opbouwen met voorschrijvers of andere invloedrijke klanten (Customer Relationship Management), en om al dan niet direct productinformatie te geven.

Wildgroei

In ruil daarvoor kunnen academici congressen organiseren, vaak een noodzakelijk stap voor hun carrière en een forum bieden voor directe uitwisseling van nieuwe wetenschap. De meeste grote bedrijven worden dan ook continue 'belaagd' door congresorganisatoren voor financiële ondersteuning. Die zijn vaak heel hardnekkig en weten heel vaak wel ergens geld los te peuteren omdat er al altijd wel iemand is die geen nee durft te zeggen. Als gevolg hiervan is er een wildgroei aan congressen ontstaan die zo langzamerhand onbetaalbaar dreigen te worden.

Verscherpte regels

In het verleden organiseerden veel farmaceutische bedrijven congressen op exotische locaties in luxe resorts met bijvoorbeeld alleen een ochtendprogramma zodat de middag zelf ingevuld kon worden. Dit wordt inmiddels terecht niet meer acceptabel gevonden en de regels zijn inmiddels flink aangescherpt. In Nederland zijn de regels voor het sponsoren van wetenschappelijke bijeenkomsten behoorlijk streng,  zeker in vergelijking met sponsorregels voor andere bedrijfstakken.

Vergoeding van reis- en verblijfkosten door de sponsor is voor maximaal de helft, en meestal laten bedrijven een en ander door de Stichting Code Geneesmiddelenreclame (CGR) preventief toetsen om achteraf geen discussies te hebben. De spreekwoordelijke snoepreisjes zijn dus echt niet meer aan de orde in dit land.

Financiering gestopt

In een bericht van Reuters werd eind mei melding gemaakt van nieuw beleid van Astra-Zeneca. Dit bedrijf wil congresbezoek van artsen überhaupt niet meer financieren. Onderzoeksjournalist Joop Bouma nam na drie maanden dit 'nieuws' in Trouw van 19 augustus uitgebreid over. Volgens de CEO van Astra-Zeneca, David Brennan, is het besluit ingegeven door overwegingen dat geneesmiddelen hun eigen merites hebben en zichzelf zouden moeten verkopen. Waarschijnlijker is dat financiële maar vooral juridische argumenten de doorslag hebben gegeven gezien nieuwe anti-bribery wetgeving in het Verenigd Koninkrijk, het thuisland van Astra-Zeneca.

Ethisch onaanvaardbaar

Het debat in Nederland richt zich sterk op de ethische kant van gesponsord congresbezoek waarbij vooral (verwijtend) naar de industrie gekeken wordt. Er is natuurlijk ook een andere partij hierbij betrokken, namelijk de artsen die zich laten sponsoren. Ivan Wolffers twitterde 19 augustus: 'Hoe is het mogelijk dat artsen het nooit ethisch onaanvaardbaar hebben gevonden dat farmaceuten hun congresbezoek betalen?'.

Kennisuitwisseling

Maar, voor vele artsen, zeker in minder financieel daadkrachtige gebieden, is financiering door de industrie de enige mogelijkheid om überhaupt een internationaal congres bij te wonen. Bedenk dat als alle farmaceuten massaal stoppen met financieren van congresbezoek een groot deel van de bestaande medische congressen ophouden te bestaan. Dat is niet bevorderlijk voor de uitwisseling van wetenschappelijke kennis en het stimuleren van samenwerking tussen onderzoekers.

Willen we dat?

Waardeer dit item:

Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (1)

Henk Jan Out in BMJ

Henk Jan Outs blog Nu ingrijpen Raad van Bestuur, wordt geciteerd in het toonaangevende British Medical Journal.

Lees verder