Ga naar dashboard
U bent nu hier:

26 juni 2011

De ziekte van Descartes

Weinig ziektes komen in de spreekkamer zo vaak aan bod als de ziekte van Descartes. De symptomen kunnen velerlei zijn. Vermoeidheid, hoofdpijn, lusteloosheid, haaruitval, menstruatiestoornissen, erectieproblemen, buikpijn, rugpijn, depressie, schimmelnagels, halitosis, concentratieproblemen en nekklachten kunnen allemaal iets te maken hebben met de ziekte van Descartes.

Probleem is wel dat de ziekte van Descartes nog niet erkend is. Iemand zou daar eens wat aan moeten doen.

Het is dus helemaal geen ziekte. OK, daar hebt u mij. Het is echter wel een probleem. Een groot probleem. En het is dan wel niet de ziekte van Descartes, het is wel de schuld van Descartes en daar zitten wij nu mee!

Ik denk dus ik besta

Descartes was de man die vroeg in de 17e eeuw de op zich redelijk briljante gedachte lanceerde: 'Cogito ergo sum'. 'Ik twijfel dus ik besta' (later zegt hij 'Je pense, donc je suis', 'Ik denk dus ik besta'). Deze basisgedachte, de enige zekerheid die een mens kan hebben volgens Descartes, leidde tot een redenatie waarbij het bestaan van de geest, de psyche, bewezen werd geacht.

Het probleem dat niet duidelijk was hoe zo’n onstoffelijke geest een stoffelijk lichaam kon besturen werd opgelost door te poneren dat er in de pijnappelklier wel een soort virtuele teugels aanwezig zouden zijn waarmee de geest dat lichaam kon dresseren. Het geest/lichaam-probleem, of dualisme, was hiermee stevig op de kaart gezet. En was vanaf die tijd niet meer uit ons denken te bannen. En daar zitten wij, en vooral onze patiënten, dan lekker mee opgezadeld! Bedankt René!

Inmiddels blijken nog knappere koppen als bijvoorbeeld een Daniel Dennett, veel betere verklaringen voor onze geest (bewustzijn) te hebben. (Ik moet eerlijk bekennen dat ik op heldere momenten wel eens iets  lees van die man, maar dat het 'Peter Principle', zo dat ook op lezen zou kunnen slaan, zich hier ook voordoet: Ik begrijp het eigenlijk ook allemaal net niet helemaal. Maar dat even onder ons). Die verklaringen zijn best lastig te begrijpen. 

Dualistisch

En wat blijkt bovendien: Het denken van ons in dat Cartesiaans dualistische beeld van geest versus lichaam is er niet uit te rammen. Hoeveel dokters denken nog niet in termen van 'lichamelijk of psychisch'? Hoeveel patiënten praten er niet over? Terwijl het steeds duidelijker wordt, niet alleen door denk- en onderzoekswerk van knappe koppen, maar ook in mijn eigen dagelijkse spreekuurervaring, dat dat onderscheid er eigenlijk helemaal niet is. Geef iemand een bètablokker en hij wordt depressief.

Lichamelijk of psychisch?

Prikkel een hersendeel en iemand wordt vrolijk.

Lichamelijk of psychisch?

In dit licht gezien is het beleid van de overheid om 'psychische klachten' ineens buiten de 'normale' gezondheidszorg te beschouwen eigenlijk helemaal niet te bevatten. Dat lijkt het bekrachtigen van een bijna vier eeuwen oud idee waar we langzamerhand net een beetje afstand van wilden gaan nemen.  Tegelijk laat het zien hoe krachtig Descartes’ idee was en hoe ver het over zijn graf regeert.

Jeuk

Dat kan allemaal wel zo zijn, maar inmiddels werkt het niet meer in mijn spreekkamer. Wat moet ik er mee? Ik krijg er jeuk van. En ook dat zal dan zonder twijfel een symptoom zijn van die vermaledijde ziekte van Descartes.

Waardeer dit item:

Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (3)

"Zeer mee eens. Als psychiater zit ik helaas in de hoek van de linkse hobbies tegenwoordig; ook een gevolg van dit achterhaalde dualistische gedachtengoed. " Lichamelijke" ziekten zijn echt, " psychische " ziekten zijn aanstellerij. Dat alle gedrag voortkomt uit de hersenen en dat een functieverstoring aldaar ook ziekte veroorzaakt is kennelijk heel vreemd. Dat een functieverstoring in het hart een ritmestoornis geeft is volstrekt gewoon. Het is precies hetzelfde! Helaas zijn niet alleen beleidsmakers vatbaar voor dit achterhaalde idee, ik moet in de praktijk constateren dat veel collega's dit ook hanteren. Zo zag ik een brief van een revalidatie arts die bij een conversie patient stelde dat er geen revalidatie indicatie was! Natuurlijk is die er wel, alleen is de manier van revalideren wat anders. Eetstoornispatienten die bijna dood zijn tgv hun bradycardie krijg ik nauwelijks het ziekenhuis in, want het is psychisch en " ze doen het toch zelf" en het is " water naar de zee dragen" . De doorrokende long emfyseem patient mag wel 10 keer per jaar aan de prednison, de langdurige anorexia patient is hopeloos. Waarom de een zus en de ander zo behandelen? Waarom de ene zelfs behandeling onthouden en de ander wel lege artis behandelen?"

I.F.F.M. Elzakkers, ZEIST - 11-10-2011 21:06

"He Frans, op mijn beurt zag ik jouw reactie weer niet op tijd. Ben het met je conclusie eens. Dank voor je reactie"

L.F.J. Timmers, 'S-HEERENBERG - 05-09-2011 21:32

"Hallo Bart, een prachtig verhaal, zo uit de praktijk gegrepen. Ik zie het verhaal nu pas; dit terwijl ik juist de afgelopen weken op vakantie zijnde veel gelezen heb over ons probleem met descartes. het past ook geheel inmijn benadering van de communicatie tussen huisarts en patient. Veel meer artsen zullen hiervan doordrongen moeten worden, hoe deze uitgangspunten ons handelen bepalen en dus ook blokkeren.. Frans Derksen"

F.A.W.M. Derksen, DOETINCHEM - 21-08-2011 18:25


Huisarts Bart Timmers (1960) is mede-eigenaar van Groepspraktijk Huisartsen in 's Heerenberg en huisarts-opleider bij Vervolgopleiding tot Huisarts (VOHA) in Nijmegen. Hij is voorstander van de menselijke maat. 

-- Advertentie --

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd