Actief Donor Registratiesysteem

Nadat D66 vorige week een initiatiefwet aankondigde om een Actief Donor Registratiesysteem in te voeren, ontploften mijn e-mailbox en Twitter. Veel steun, maar ook vragen en kritiek. Sommige mailers en twitteraars waren warm voorstander van ons voorstel, waardoor mensen als donor worden ingeschreven als zij meerdere malen niet reageren op een brief met het verzoek hun keuze kenbaar te maken.

Ik kreeg persoonlijke verhalen te horen, over familieleden of kennissen die overleden, omdat de wachtlijst voor een hart of lever voor hen helaas te lang bleek. Zulke verhalen doen je beseffen dat er achter 150 doden per jaar 150 persoonlijke drama’s schuil gaan.

Persoonlijke verhalen

Die persoonlijke verhalen waren voor mij de reden om aan een nieuwe wet op orgaandonatie in te dienen. Want 150 doden per jaar zijn er 150 te veel. Maar hoe verhogen we het aantal succesvolle transplantaties? Hoe redden we mensenlevens? Van 7 miljoen Nederlanders is hun keuze niet bekend. Het enige wat we vragen is: laat dat weten. Zodat artsen en nabestaanden in die buitengewoon moeilijke situatie duidelijkheid hebben.

De huidige wet op orgaandonatie trad op 1 maart 1998 in werking. Dit was destijds al een stap vooruit. Volgens deze wet is een persoon alleen donor, als hij een donorcodicil heeft ingevuld. Ook is het mogelijk te laten vastleggen dat je géén donor wilt zijn. Helaas heeft op dit moment maar 60% van de Nederlanders zijn of haar keuze opgegeven. Als iemand geen keuze heeft opgegeven, beslist vaak de familie na overlijden.

Uitdaging

Lange tijd was het dus de uitdaging om meer mensen te overtuigen van de waarde van het donorschap. Maar helaas zit er weinig rek in het aantal transplantaties dat jaarlijks wordt uitgevoerd. De afgelopen jaren lag dit stabiel om en nabij de 1000 – 1100. De groei van het aantal postmortale transplantaties was over de periode 2005-2007 slechts 5.3%, terwijl minimaal 25% beoogd was. De door de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) gepubliceerde wachtlijst toont al jaren een stabiel beeld, met circa 1300 wachtenden op een donororgaan. Ondanks grote inspanningen, zoals De Grote Donorshow van BNN en de vele spotjes van Postbus 51 en de Nierstichting.

Alternatief

Reden genoeg dus om met een alternatief te komen. In het D66-wetsvoorstel worden mensen aangespoord om zelf een keuze te maken over hun donorschap. Alle Nederlanders krijgen tot twee maal toe een bericht met het verzoek het kenbaar te maken als zij donor willen zijn ja of nee. Reageren zij niet op deze verzoeken, dan worden zij ingeschreven als donor. Deze inschrijving kan uiteraard op elk gewenst moment veranderd worden. Daarnaast vind ik het belangrijk dat mensen ook regelmatig herinnerd worden aan de wijze waarop ze geregistreerd staan. Dat kan bijvoorbeeld bij de uitgifte van een paspoort of tijdens de belastingaangifte.

Zelfbeschikkingsrecht

De voornaamste kritiek die ik hoorde op ons voorstel was dat het ADR-systeem niet bij een liberale partij als D66 past. Liberalen hebben zelfbeschikkingsrecht hoog in het vaandel staan en vinden dat ieder individu gaat over zijn of haar eigen leven en lichaam. Dat houden we ook in stand. D66 kiest voor een balans tussen principes en pragmatisme. We zijn niet voor niets een sociaal-liberale partij: ja, we vinden zelfbeschikkingsrecht belangrijk maar kijken ook naar mensen om ons heen. We vinden dat we van mensen mogen vragen om een keuze te maken. De vraag is welk systeem de meeste levens redt en tegelijkertijd het dichtst bij het gekoesterde zelfbeschikkingsrecht in de buurt komt.

Donorregister

Dus laten we eens goed naar het huidige systeem kijken, vanuit het perspectief van het zelfbeschikkingsrecht. Het oude toestemmingssysteem leidt er namelijk toe dat de bevoegdheid om te beslissen over het eigen lichaam vaak bij de nabestaanden komt te liggen. Zo’n 60% van de bevolking is niet geregistreerd in het Donorregister. Als de familieleden dan mogen beslissen, wordt de zelfbeschikking van het individu in aanzienlijke mate ingeperkt. Vaak kiezen familieleden om af te zien van het donorschap, wat begrijpelijk is in een emotionele fase na het overlijden van een dierbare.
Het ADR-systeem geeft juist iedereen meerdere malen de mogelijkheid om op een rustig moment een keuze te maken over zijn of haar ‘leven na de dood’. Bovendien kan de eerder gemaakte keuze altijd worden gewijzigd. Het ADR-systeem dwingt mensen dus niet om orgaandonor te worden, maar om hun keuze kenbaar te maken. Nederlanders worden alleen gevraagd actief zelf te beschikken over hun lichaam. Om zo uiteindelijk levens te redden.

Conceptwetsvoorstel

De talloze e-mails en tweets die ik na ons voorstel kreeg, laten zien dat het onderwerp uitvoerige toelichting en discussie verdient. Het gaat om belangrijke zaken, over leven en dood. Daarom nodig ik alle lezers van Artsennet.nl graag uit om input te leveren op ons conceptwetsvoorstel, dat ook te lezen is op D66.nl.

Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (2)