Goed, beter, best
Pim van Gool
Moeten oudere dokters aan de pillen om beter te presteren? Hoogleraar Jos Snoek schreef eerder in deze rubriek dat expertise van ervaren artsen vooral onderhoud nodig heeft. Steeds meer Amerikaanse academici kiezen echter een andere weg: zij gebruiken 'veilige wondermiddelen' om hun prestaties te verhogen. Is dit zinvol? Hoogleraar neurologie Pim van Gool is sceptisch.
De fantasie is aantrekkelijk: ieder probleem wordt opgelost met een pilletje. Gebruik van 'cognition enhancing drugs' schijnt een grote vlucht te nemen onder Amerikaanse academici met (angst voor) een dipje.
Zo krijgt iedere bevolkingsgroep een eigen recept: de onrustige kleuter aan de Ritalin, de puber met examenvrees een bètablokker en ontevredenen van middelbare leeftijd krijgen een antidepressivum.
De oudere dokter zoekt zijn heil bij 'veilige wondermiddelen die hen in staat stellen hun kracht, geheugen, concentratie en leervermogen te beïnvloeden'. Het staat er echt, in een overigens serieus tijdschrift. Uit de pen van de gerespecteerde Amerikaanse collega Chatterjee.
Hoe serieus en gerespecteerd ook, het is een sprekend voorbeeld van wat de filosoof Ron Berghmans aanduidde als de therapeutische illusie. Ook al deed Berghmans dit in een andere context.
Kopje koffie
Als lid van de doelgroep vijftigplusdokters geloof ik er helemaal niets van. Wellicht heb ik mijn pillen niet geslikt en kan ik dus niet meer zo helder denken, maar ik weet bijna zeker: het niet gaat gebeuren.
Het effect van de medicatie die dokters beter laat functioneren, valt de komende eeuw nog in het niet bij allang bekende en beproefde invloeden in het ziekenhuis. Het stimulerende effect van sterke koffie, een zonnige polizuster en een dankbare patiënt.
Glaasje wijn
Ooit deed ik proefdieronderzoek naar de effecten van wat wij indertijd een 'verrijkte omgeving' noemden. We vergeleken groepen ratten, gehuisvest in grote kooien met allerlei klimmogelijkheden, met controles die geïsoleerd leefden in plexiglas laboratoriumbakjes met louter zaagsel.
Wij suggereerden met de term 'verrijkte omgeving' dat we een plus-variant vergeleken met een neutrale nulvariant. Maar zo zat het natuurlijk niet. Enerzijds hadden we gedepriveerde controleratten, een minvariant. Die vergeleken we de nulstandaard: de min of meer reguliere leefsituatie van ratten in groepen, met een zekere bewegingsvrijheid.
Hedendaagse dokters doen zichzelf tekort met onbehandelde depressies, teveel wijn en een suïcide op zijn tijd. Deze minvariant moeten zij eerst maar eens op een wat vrolijker nulniveau brengen, voordat hele generaties zich vergrijpen aan die gedroomde pluspillen.
Misschien eerst eens een glaasje wijn minder, voordat we dokters overleveren aan een nieuwe verslavende illusie.
Pilletje levertraan
Na uitbanning van depressies en verslavingen, is er voor de oudere dokter ook op ander terrein winst te behalen. Dokters gaan niet graag naar de dokter. Alle bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten verhogen ook het risico op cognitieve beperkingen en dementie.
In plaats van een greep in die Alice in Wonderland-kast met illusoire, stimulerende middelen, kan het functioneren van generaties oudere dokters beschermd worden door goede cardiovasculaire preventie.
Daarmee stuiten we op het vraagstuk van het pilletje levertraan, als archetype van de preventieve geneeskunde. Je bent krakend gezond, maar toch, of juist daarom, moest je als kind iedere dag zo'n doorzichtig, glimmend, licht kleverig knikkertje slikken.
Ogenschijnlijk is er niets moeilijker. Niet alleen dokters mijden de dokter in verband met onheil dat misschien dreigt, maar er helemaal nog niet is. Grote groepen in de bevolking laten potentiële reddingsboeien en veiligheidsgordels links liggen, bijvoorbeeld in de vorm van antihypertensiva.
Wat is toch zo ingewikkeld aan stoppen met roken, niet te veel eten, af en toe bewegen en de bloeddruk laten controleren?
10 augustus 2010
Pim van Gool
Curriculum Vitae Pim van Gool
| 1983 | Onderzoeker Neverlands Instituut voor Hersenonderzoek |
| 1985 | Artsexamen Universiteit van Amsterdam |
| 1987 | Proefschrift: 'Aging of the Brain: Circadian Sleep-wakefulness Rhythms and Environmental Influences in the Rat' |
| 1992 | Registratie als Neuroloog, AMC Amsterdam |
| 2007 | Hoogleraar Neurologie, in het bijzonder de Dementieën, AMC Amsterdam |
Volgende column
Waarom doen dokters niet al het mogelijke om hersenschade af te wenden? Hierover leest u in de volgende column op Artsennet. Geschreven door Patrick Bindels, hoogleraar huisartsgeneeskunde aan het Erasmus MC.
Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (1)
""Wat is toch zo ingewikkeld aan stoppen met roken, niet te veel eten, af en toe bewegen en de bloeddruk laten controleren?"
Geachte collega, ik heb zo'n gevoel dat rokende weinig bewegende veeleters juist niet bij de polulatie horen die cognitive enhancers gebruikt."
Curriculum Vitae Pim van Gool
| 1983 | Onderzoeker Neverlands Instituut voor Hersenonderzoek |
| 1985 | Artsexamen Universiteit van Amsterdam |
| 1987 | Proefschrift: 'Aging of the Brain: Circadian Sleep-wakefulness Rhythms and Environmental Influences in the Rat' |
| 1992 | Registratie als Neuroloog, AMC Amsterdam |
| 2007 | Hoogleraar Neurologie, in het bijzonder de Dementieën, AMC Amsterdam |
-- Advertentie --
Meer columns uit de portal
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
 |
Beste Steven | |
 |
Gezondheidszorg 'hot topic' deze zomer | |
 |
Als er iets fout gaat | |
|
Misleiding toegestaan? | |
|
Nieuw elan voor geneeskundig specialisten | |
 |
Petje op, petje af | |
 |
Onafhankelijk kwaliteitsbeleid | |
|
Staan voor kwaliteit | |
|
'Staatssecretaris Teeven bedreigt toegang tot GGZ' | |
|
Wat wil JIJ worden als je groot bent? |
