Dokters met een frisse adem
Patrick Bindels
Waarom doen dokters niet al het mogelijke om hersenschade af te wenden? Waarom stoppen ze zelf niet met roken, drinken en andere ongezonde gewoonten? Hoogleraar neurologie Pim van Gool sloot zijn column af met deze vragen, collega Patrick Bindels pakt ze weer op. Hij is hoogleraar huisartsgeneeskunde. Waarom is stoppen met roken en meer bewegen toch zo moeilijk? Ook voor dokters!
Er zijn dokters die fors roken of niet zonder een goede fles wijn te drinken kunnen slapen. Ik heb zelfs gehoord over dokters die stevig overgewicht hebben.
Juist zij moeten beter weten, want ze kennen de schadelijke gevolgen. Ze komen de ellende ervan met regelmaat in de eigen praktijk tegen. Blijkbaar is kennis alleen niet voldoende om het gedrag te veranderen.
Roken is dodelijk
Laten we roken als voorbeeld nemen. Jaarlijks sterven in ons land 22.000 mensen aan rokengerelateerde ziekten. In tegenstelling tot andere chronische aandoeningen neemt het aantal sterfgevallen als gevolg van roken toe.
In 2010 rookt nog steeds 28 procent van de Nederlandse bevolking, met een hoger percentage bij mensen uit de lagere sociaaleconomische klassen. Slechts een fractie van de binnengehaalde tabaksaccijns wordt in Nederland uitgegeven aan een antitabaksbeleid. Tijd voor actie.
Verslaving
Het gaat bij roken om verslavingsproblematiek die vaak al op de tienerleeftijd begint. Het verslavingsaspect zorg ervoor dat velen ermee doorgaan, ondanks de bekende gevaren. Dit speelt ook bij alcoholproblematiek en overgewicht.
Angst voor falen, het laag inschatten van zelfeffectiviteit en het ontbreken van sociale steun spelen tevens een rol bij het niet stoppen. Over dit complexe probleem zijn dikke pillen geschreven en kleurrijke pillen ontwikkeld.
Multidisciplinaire richtlijnen en handige websites met goede adviezen buitelen over elkaar heen om gezondheidswerkers te ondersteunen bij het begeleiden van de stoppende roker. Belangrijke hulpmiddelen, maar de invulling blijft mensenwerk. De tabaksindustrie heeft een 'stop-roken-industrie' tot ontwikkeling gebracht.
Motiverende interventies
Het motiveren van patiënten tot leefstijlverandering is en blijft een belangrijke taak van artsen. Hiermee wordt iedere roker vanuit de gezondheidszorg tenminste op de nadelige effecten gewezen, gemotiveerd om te stoppen en steun geboden.
Motiverende interventies zijn de kern van de begeleiding. Maar ook een eenmalig stopadvies door een arts is effectief gebleken. Belangrijk hierbij is het principe van 'niet veroordelen'. En dat is voor veel artsen nog knap lastig.
Het kan simpel. Ik had jarenlang een bordje op mijn bureau in de spreekkamer met de tekst: 'Stop nou toch eens met roken'.
Frequente, ongevraagde reacties van patiënten waren het gevolg. Van 'dat heb ik jaren terug gelukkig gedaan' tot een demonstratief omdraaien van het bordje bij binnenkomst. Of de verzuchting: 'Ja, dat moet ik inderdaad', wat een prachtige ingang gaf om het onderwerp ter sprake te brengen.
Het bordje was trouwens wel plotseling verdwenen.
Overheid
Het begeleiden van mensen met verslavingsgedrag richting een betere leefstijl is geen eenvoudige taak. De lage succespercentages, ondanks maximale inspanning, vragen om een regelmatige motivatie-injectie bij gezondheidswerkers zelf. Het geeft ook aan dat de gezondheidszorg dit niet alleen kan, zonder een besluitvaardige overheid.
Het is toch schrijnend dat er een wet is aangenomen die het roken in cafés verbiedt, maar dat de asbakken vaak nog even vol zijn als voorheen? Café-eigenaars hebben sms-diensten opgericht om elkaar te informeren als er controleurs in de wijk lopen.
Het moet toch niet gekker worden? Economie gaat voor gezondheid! Bij menig openbaar gebouw, inclusief ziekenhuizen, dient de bezoeker door een rookgordijn te lopen alvorens de hoofdingang te bereiken.
Vanuit de overheid zullen voortvarende maatregelen nodig zijn ten aanzien van tabaksontmoediging. En het aanwakkeren van de maatschappelijke discussie over leefstijlverandering in het algemeen en roken in het bijzonder.
Maar dokters, goed voorbeeld doet goed volgen! Alle dokters met een frisse adem, bmi-conform en op de fiets naar het werk. Prachtig (voorbeeld) lijkt me dat.
7 september 2010
Patrick Bindels
Volgende column
Er ligt een taak bij de overheid en een taak bij artsen. Maar hoever gaat onze taak eigenlijk? Wat als de patiënt zegt dat hij toch doorgaat met roken of drinken, of dat hij niet wil bewegen. Dat het zijn eigen keuze is. Wat dan? Hierover schrijf hoogleraar ethiek Inez de Beaufort in de volgende column op Artsennet.
Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (2)
"Er zouden via de fMRI aanwijzingen zijn dat de Insula van Reil betrokken is bij de rookaddictie.Hoe beinvloed je in hemelsnaam dit hersengedeelte nadat de addictie zich verankerd heeft. Gelukkig trekt die roker zelf aan het kortste eind. Maar helaas zijn er ook passieve rokers, die onder het fijnstof moeten of willen blijven lijden. Een betere scheiding van de geesten is het devies: jij rookt, ik liever niet. Dus misschien creatieve aanpassingen in de woningbouw: een afzuigpaal zoals op het station in ieder huis ? "
"Een kanttekening bij de campagnes om life style te beinvloeden.
20 jaar geleden rookte ik mijn laatste sigaret, en weet hoe moeilijk het was die cyclus van verlangen en bevrediging te doorbreken. Inmiddels vind ik het vies en ruik op afstand of iemand rookt. bah
Wat mij verbaast is de halfslachtigheid die de stop roken campagne vergezelt. Er is bijna geen speel- of TV film waar niet iemand op een bepaald moment een sigaretje opsteekt. Er zijn coryfeeen zoals choreograaf Hans van Manen, die zich groot met een sigaret in beeld laten brengen. Bepaald geen ontmoedigende beelden en signalen. Zolang er een economische winst te behalen valt uit het sigaretten genot, en dit gedrag op slinkse wijze aantrekkelijk wordt gemaakt, is het volgens mij een utopie om succes te verwachten van een publieksgerichte anti-rookcampagne. Beinvloeding van dit rookgedrag vraagt ook om oplossingen op het nivo van de productie/werkgelegenheid/handel/belasting/winst van en in de sigaretten branch. "
Curriculum Vitae Patrick Bindels
| 1976 | Studie geneeskunde te Utrecht |
| 1986 | Registratie huisarts |
| 1996 | Promotie op HIV/AIDS, registratie als epidemioloog |
| 2001 | Hoogleraar huisartsgeneeskunde AMC-UvA |
| 2008 | Hoogleraar Erasmus MC, hoofd afdeling huisartsgeneeskunde |
-- Advertentie --
Meer columns uit de portal
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
 |
Beste Steven | |
 |
Gezondheidszorg 'hot topic' deze zomer | |
 |
Als er iets fout gaat | |
|
Misleiding toegestaan? | |
|
Nieuw elan voor geneeskundig specialisten | |
 |
Petje op, petje af | |
 |
Onafhankelijk kwaliteitsbeleid | |
|
Staan voor kwaliteit | |
|
'Staatssecretaris Teeven bedreigt toegang tot GGZ' | |
|
Wat wil JIJ worden als je groot bent? |
