Nieuwe genetische oorzaak van Alzheimerdementie

Onderzoekers van het Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie (VIB) verbonden aan de Universiteit Antwerpen, tonen als eersten aan dat de hoeveelheid van het amyloïde eiwit in hersencellen een belangrijke risicofactor is voor de ziekte van Alzheimer. Het amyloïde eiwit is al langer gekend als de belangrijkste component van de seniele plakken in de hersenen van patiënten. De nieuwe ontdekking toont aan dat hoe meer er van het eiwit wordt aangemaakt, hoe jonger de dementiepatiënt is. 
 
De ziekte van Alzheimer
De ziekte van Alzheimer is een geheugenziekte die tot 70 procent van alle dementerenden treft. In België telt men ongeveer 100 000 mensen met deze ziekte. De ziekte vernietigt langzaam, stap voor stap, hersencellen in de diepe delen van de hersenen die instaan voor het geheugen en kennis. Sinds het eerste rapport van de ziekte door Alois Alzheimer, nu 100 jaar geleden, zoeken wetenschappers koortsachtig naar middelen om de ziekte te behandelen. 
 
De vorming van amyloïde plakken speelt een sleutelrol
Genetisch onderzoek toonde al eerder een direct verband aan tussen het amyloïde eiwit en het ontstaan van de seniele plakken en celverlies. Het amyloïde eiwit ontstaat als het door enzymen uit een groter voorlopereiwit geknipt wordt. In zeer zeldzame gevallen (minder dan 1 op 1000 patiënten) komen mutaties voor in dat amyloïde voorlopereiwit, dat hierdoor van vorm verandert en anders geknipt wordt. Het gevormde amyloïde eiwit heeft nu andere eigenschappen waardoor het gaat samenklitten en neerslaan in amyloïde plakken. Het ontstaan van amyloïde plakken in hersenweefsel van Alzheimerpatiënten staat centraal in de zoektocht naar een therapie voor de ziekte van Alzheimer. 
 
Veel of weinig van het amyloïde voorlopereiwit is een risicofactor
Het feit dat patiënten met Down syndroom de ziekte van Alzheimer krijgen, toont aan dat de hoeveelheid van het amyloïde voorlopereiwit bijdraagt tot de ziekte: patiënten met Down syndroom hebben immers 3 kopieën van het gen (= erfelijke code) voor het amyloïde voorlopereiwit en produceren daarom 150 % i.p.v. 100% van het eiwit.
 
Daarom veronderstelden Jessie Theuns en haar collega's onder leiding van Christine Van Broeckhoven dat de hoeveelheid amyloïde voorlopereiwit ook een rol kon spelen in de ziekte van Alzheimer. De Antwerpse genetici onderzochten systematisch de erfelijke code die instaat voor de controle van de expressie van het gen (= promotor). Biologische processen in ons lichaam zijn immers sterk geregeld, voornamelijk door een nauwkeurige controle van de hoeveelheid die van elk eiwit wordt aangemaakt. De promotor van een gen heeft hierin de belangrijkste controlefunctie.

In jongere Belgische en Nederlandse Alzheimerpatiënten (aanvang voor 70 jaar) vonden zij genetische variaties in de promotor die de genexpressie en dus de vorming van het amyloïde voorlopereiwit verhogen. Deze variaties in de promotor die expressie verhogen, komen tot 20 keer meer frequent voor (2 per 100 patiënten) dan de mutaties in het voorlopereiwit die de vorm veranderen. Bovendien is er een verband met de leeftijd waarop de symptomen voor het eerst worden waargenomen. Hoe hoger de expressie (tot 150% zoals in Down syndroom), hoe jonger de patiënt (aanvang tussen 50 en 60 jaar). De hoeveelheid amyloïde voorlopereiwit is dus in het verouderingsproces een genetische risicofactor voor Alzheimerdementie. 
 
Perspectieven voor tests en behandelingen
Deze nieuwe bevindingen leiden tot een nieuw inzicht, namelijk dat de hoeveelheid van het amyloïde voorlopereiwit, en dus van het amyloïde eiwit, in hersencellen in belangrijke mate bijdraagt tot het risico op de ziekte van Alzheimer. Hiermee zal rekening moeten gehouden worden in diagnostische tests en in onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen. 

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?